روش کشت گیاه توتون

نیازهای اکولوژیکی توتون
نیازهای اکولوژیکی توتون
سپتامبر 1, 2018
خشک کردن توتون
خشک کردن توتون
سپتامبر 1, 2018

تناوب کاشت گیاه توتون

در این مقاله در مورد روش کشت گیاه توتن صحبت می کنیم. گیاه توتون بهتر است با گیاهانی مانند گندم ، شبدر ، ذرت به تناوب کشت شوند . تناوب کشت توتون با پنبه ، بادمجان ، سیب زمینی و تاجریزی دارویی مناسب نیست.

ازت فراوان سبب کاهش عملکرد برگ و همچنین سبب کاهش کیفیت گیاه توتون می شود . از این رو تناوب با گیاهان خانواده پروانه آسا که سبب افزایش ازت خاک می شوند مناسب نیست و در صورت تناوب با این گیاهان باید از کودهای ازته کمتری استفاده کرد. توتون را می توان چند سال متوالی در یک زمین کشت کرد و کشت متوالی برای چند سال در یک زمین بلامانع است .

مواد و عناصر غذایی مورد نیاز

ارقام مختلف گیاه توتون در مراحل مختلف رشد و همچنین در شرایط اقلیمی مختلف نیازهای غذایی متفاوتی دارند . هماهنگی بین مواد و عناصر غذایی از عوامل مهم تولید توتون و کیفیت آن (طعم ، رنگ و خاصیت آتش پذیری) محصوب می شود.

تحقیقات نشان می دهد برای تولید هر یکصد کیلوگرم برگ خشک ، گیاهان 2/4 کیلوگرم ازت ، 5/0 کیلوگرم اکسیدفسفر ، 5/6 کیلوگرم اکسیدپتاس ، یک کیلوگرم کربنات کلسیم و 2/1 کیلوگرم اکسیدمنیزیم از خاک جذب می کنند.

افزودن 20 تا 25 تن در هکتار کودهای حیوانی کاملا” پوسیده در فصل پاییز به خاک و همچنین استفاده از کودهای سبز نقش مهمی در افزایش عملکرد محصول برگ دارد.

ازت

گیاه توتون به ازت فراوان نیاز ندارد . مقادیر زیاد ازت در خاکهایی که توتون کشت می شود مناسب نیست و سبب تسریع رشد رویشی گیاه می شود، گلدهی را به تاخیر می اندازد و برگها رشد و توسعه کامل را نمی یابند.

ازت فراوان نه تنها سبب ضخیم شدن سلولها و رگبرگهای برگ می شود بلکه نقش عمده ای در تولید و انباشته شدن مقدار زیادی کلروفیل در برگ دارد . استفاده از ازت به مقدار زیاد در طول رویش گیاه سبب می شود تا هنگام خشک شدن برگها رنگ آنها به قهوه ای نامناسبی تبدیل شود.

فسفر

فسفر نقش عمده ای در رشد و کیفیت توتون دارد . این عنصر سبب تسریع در رسیدن و کامل شدن برگهای توتون نیز می گردد .

پتاس

پتاس نه تنها سبب افزایش مقاومت گیاه به آفات و عوامل بیماریزا می شود بلکه باعث افزایش تولید کربوهیدراتها و انتقال آن به اندامهای مختلف گیاه می گردد. این عنصر مقاومت گیاه توتون را به خشکی افزایش می دهد و سبب بهبود خاصیت آتش پذیری آن نیز می شود.

پتاس همچنین باعث ایجاد رنگ مناسب و یکنواخت در رنگ برگها می شود . به طور کلی وجود مقدار مناسب پتاس در خاک سبب خوش طعم و خوش عطر شدن گیاه توتون شده و خاصیت آتش پذیری آن را افزایش می دهد . توتون رقم بارلی در طول رویش به مقدار زیادی پتاس نیاز دارد.

کلسیم ومنیزیم

عناصر کلسیم و منیزیم در بهبود و خاصیت آتش پذیری گیاه توتون موثرند.

عوامل موثر بر نیازهای تغذیه ای گیاه توتون

به طور کلی مواد و عناصر غذایی گیاه توتون به شرایط اقلیمی بخصوص مقدار آبیاری، نوع خاک و روش کاشت و همچنین رقم گیاه بستگی دارد و این عناصر باید به شرح زیر در اختیار گیاه قرار داده شوند . چنانچه توتون در خاکهای سنگین کشت شود، ازت مورد نیاز نصف مقداری است که در خاکهای سبک شنی کشت می گردد. 20 تا 25 درصد ازت در فصل پاییز هنگام آماده سازی خاک و بقیه در فصل بهار به طور سرک باید در اختیار گیاه قرار گیرد.

فسفر در خاکهای سنگین به سختی شسته می شود، از این رو می توان تمام فسفر مورد نیاز گیاه را در فصل پاییز به خاک اضافه کرد. در حالی که در خاکهای سبک شنی نیمی از فسفر در فصل پاییز و بقیه در فصل بهار باید به خاک اضافه شود. در خاکهای سنگین، 60 تا 70 درصد پتاس در فصل پاییز و 30 تا 40 درصد بقیه در فصل بهار باید در اختیار گیاهان قرار گیرد. ولی در خاکهای سبک شنی تمام پتاس در اوایل بهار قبل از انتقال نشاءها به زمین اصلی باید به خاک اضافه شود.

خاک خزانه هایی که برای تولید نشاء مورد استفاده قرار می گیرد باید حداقل 10 تا 15 درصد ترکیبات هوموسی داشته باشد. هر یکصد گرم خاک خزانه باید حاوی 209 میلیگرم ازت ، 50 تا 80 میلی گرم اکسیدفسفر و 200 تا 300 میلی گرم اکسید پتاس باشد . این عناصر باید تا عمق 10 تا 15 سانتی متری خاک خزانه وجود داشته باشند.

عناصر کلسیم و منیزیم در بهبود و خاصیت آتش پذیری گیاه توتون موثرند.

آماده سازی خاک برای کشت گیاه توتون

در زمینهایی که گیاه توتون کشت می شود باید عاری از علف هرز و فاقد هر گونه سنگ و کلوخ باشد تا ریشه بتواند به سهولت در خاک گسترش یابد. خاک باید رطوبت را به اندازه کافی در خود نگه دارد و از زه کشی مناسبی نیز برخوردار باشد. بافت خاک نیز باید به گونه ای باشد که عمل تهویه به سهولت انجام گیرد.

فصل پاییز پس از افزودن کودهای حیوانی مورد نیاز گیاه ، زمین باید شخم مناسبی زده شود . عمق شخم به بافت خاک و شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بستگی دارد و بین 20 تا 35 سانتی متر مناسب است . پس از شخم کودهای شیمیایی مورد نیاز به خاک اضافه می شود. پس از شکستن کلوخها زمین را تسطیح و بستر خاک را برای کشت گیاه توتون آماده می کنند.

تاریخ و فواصل کاشت گیاه توتون

زمتن مناسب برای کاشت بذر گیاه توتون در خزانه متفاوت است و به شرایط اقلیمی منطقه بستگی دارد. بذرهای توتون را می توان از اوایل زمستان تا اواسط بهار در خزانه کشت کرد. بذرها به صورت دست پاش یا در ردیفهایی به فاصله دو سانتی متر کشت می شوند. مقدار بذر مورد نیاز متفاوت است و به نوع گیاه ، روش کاشت و شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد. به طور کلی برای هر متر مربع به یک گرم بذر با کیفیت مطلوب (800 تا 1000 بذر در هر متر مربع) نیاز می باشد.

نشاء ها را در مرحله پنج تا هفت برگی (از اواسط بهار) می توان به زمین اصلی منتقل کرد. در این مرحله ارتفاع نشاءها بین 10 تا 15 سانتی متر است . فاصله ردیفهای کاشت نیز متفاوت است و به رقم و شرایط اقلیمی محل رویش بخصوص وضعیت آفتاب منطقه بستگی دارد. نشاءها در ردیفهایی به فاصله 60 تا 80 سانتی متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 40 سانتی متر در زمین اصلی باید کشت شوند.

چنانچه هوا ابری و نور کم باشد بوته ها در زمین اصلی در ردیفهایی به فاصله 100 تا 117 سانتی متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 35 تا 50 سانتی متر باید کشت شوند. چنانچه بوته ها تراکم کمتری داشته باشند ، بر اثر استفاده بیشتر از نور مقدار ((نیکوتین)) برگها افزایش می یابد.

روش کشت گیاه توتون

کاشت و تکثیر گیاه توتون توسط بذر و به طور غیر مستقیم انجام می گیرد. از آن جایی که بذر توتون بسیار کوچک است کشت مستقیم آنها امکان پذیر نمی باشد.

در کشت غیر مستقیم، از خزانه زیر پلاستیک استفاده می شود. در سطوح وسیع کشت، عرض چنین خزانه هایی 7/5 متر و در سطوح کم عرض آنها بین 4/5 تا 6 متر مناسب است. برای هر هکتار زمین به 50 تا 70 متر مربع خزانه نیاز است . در هر متر مربع فضای خزانه می توان 700 تا 900 نشاء تولید کرد.

پس از کاشت به ضخامت 3/0 تا 5/0 سانتی متر روی بذرها را باید با خاک نرم پوشاند. چون نشاء توتون به تغییرات درجه حرارت بسیار حساس است ، از این رو جهت تثبیت دمای محیط چنین خزانه هایی از بخاریهای مخصوص باید استفاده کرد. در این شرایط رویش نشاءها با اطمینان بیشتری صورت می گیرد .

چنانچه امکان استفاده از بخاری نباشد باید پس از کشت بذر ، به ازای هر ده متر مربع 8/0 تا یک کیلوگرم خاک اره ، یا کاه کندم یا جو در محل کشت شده پخش کرد. سپس روی آن را با پوششهای پلاستیکی پوشاند. روزهایی که هوا گرم و آفتابی باشد باید پوششهای پلاستیکی را به مدت سه تا چهار ساعت جمع کرد و پس از آبیاری ، روی بستر کشت مجددا” پوشانده شود.

تا زمانی که همه بذرها سبز نشده اند باید خزانه را به طور مرتب آبیاری کرد . آبیاری باید با دقت کامل انجام شود تا سبب جا به جایی بذرها که تقریبا” سطحی کشت شده اند نشود. سه هفته پس از سبز شدن می توان به برچیدن پوششهای پلاستیکی از بستر کشت اقدام نمود.

رویش گیاه توتون شامل دو مرحله است:

مرحله اول 

از بدو رویش بذر تا تشکیل دومین برگهای حقیقی . این مرحله 12 تا 15 روز به طول می انجامد . در این مرحله گیاهان به تغییرات آب و هوایی بسیار حساس هستند. از این رو باید دمای درون گلخانه توسط بخاری تنظیم شود. درجه حرارت مناسب در این مرحله 20 تا 30 درجه سانتی گراد است . در این مرحله باید گیاهان را دوبار آبیاری نمود.

مرحله دوم 

از بدو تشکیل سومین برگ حقیقی تا انتقال نشاءها به زمین اصلی است. این مرحله 25 تا 30 روز به طول می انجامد. رویش گیاهان در این مرحله سریعتر از مرحله اول است. در این مرحله گیاهان به مقدار بیشتری آب (ده لیتر در هر لیتر مربع ) نیاز دارند. وقتی نشاءها پنج برگی شدند می توان آنها را به زمین اصلی منتقل کرد.

نشاء کاری 

اواسط بهار (اوایل اردی بهشت تا اوایل خرداد) هنگامی که بوته ها پنج تا هفت برگی شدند نشاءها را می توان به زمین اصلی منتقل کرد. در این مرحله گیاهان 60 تا 80 روز را در خزانه گذرانده و قادر به تحمل شوک حاصل از عمل انتقال می باشند.

چند روز قبل از انتقال نشاءها به زمین اصلی پوششهای پلاستیکی خزانه را جمع آوری می کنند تا نشاءها با هوای محیط طبیعی خود سازگار شوند. قبل از انتقال نشاءها بستر خزانه را باید آبیاری کرد تا هنگام خارج کردن نشاءها از خاک ریشه آنها به علت خشکی قطع نشود.نشاء کاری صبح زود یا عصر هنگامی که هوا خنک است انجام می شود . نشاء کاری در سطوح وسیع کشت با ماشین نشاء کاری انجام می گیرد.

پس از انتقال نشاءها به زمین اصلی بلافاصله آنها را باید آبیاری کرد. مدتی پس از نشاء کاری باید عمل واکاری را انجام داد و با مشاهده بوته های خشک شده بوته های جدید را جایگزین آنها نمود.

مراقبت و نگهداری از گیاه توتون

در خزانه 

به منظور جلوگیری از رشد و توسعه علفهای هرز و همچنین از بین رفتن عوامل بیماریزا ، خاک خزانه را باید با موادی مانند واپام یا متیل بروماید و همچنین با استفاده از قارچ کشهایی مانند فوندازول (به مقدار دو گرم در هر متر مربع) و مخلوط ردومیل – زینب (به مقدار پنج گرم در متر مربع) ضدعفونی کرد. این عمل باید تا ضخامت پنج سانتی متری از سطح خاک انجام گیرد.

پس از کاشت بذر گیاه توتون سطح خزانه را با ضخامت مناسب (3/0 تا 5/0 سانتی متر) توسط ماسه بسیار نرم یا خاک برگ باید پوشاند. آبیاری منظم و وجین علفهای هرز سطح خزانه امکان هماهنگی در رویش بذرها را فراهم می سازد.

گیاه توتون از بدو کاشت در خزانه تا برداشت و حتی پس از برداشت توسط عوامل بیماریزا همواره تهدید می شود. نشاءها در خزانه ممکن است به عوامل بیماریزای قارچی مانند سفیدک دروغی و سفیدک سطحی آلوده شوند. علیه این بیماریها می توان از مخلوط 1/0 درصد دومیل و زینب و یا از محلول 1/0 تا 5/0 درصد فوندازول به فاصله هر ده روز استفاده کرد.

برای جلوگیری از ابتلای گیاهان به عوامل بیماریزای قارچی باید از بذرهای سالم استفاده کرد. بذرها را پس از برداشت باید با قارچ کشهای مناسب تیمار و سپس نگهداری کرد. استفاده از زمان کاشت مناسب ، ضدعفونی کردن بستر خاک خزانه و جمع آوری و خارج کردن اندامهای آلوده ، آبیاری مناسب و بالاخره استفاده از ارقام مناسب راههای جلوگیری از ابتلای گیاهان به عوامل بیماریزای قارچی است.

گیاهان خزانه را 8 تا 10 روز قبل از انتقال باید آبیاری کرد. سپس بوته ها را به همراه مقداری خاک از خزانه خارج نمود و ظرف حداکثر هشت هفته به انتقال آنها به زمین اصلی اقدام کرد.

در زمین اصلی

یک هفته پس از انتقال نشاءها به زمین اصلی جهت سهولت در تهویه خاک و مبارزه با علفهای هرز، خاک بین ردیفها و فواصل بوته ها را باید برگردان کرد. بهتر است عمل برگردان کردن خاک را دو تا سه مرتبه (تاقبل از بسته شدن ردیفها بر اثر رشد گیاهان) انجام داد.

بیماری های گیاه توتون

گیاه توتون در طول رویش ممکن است به بیماریهایی مانند سفیدک سطحی و سفیدک دروغی مبتلا شود. در این صورت می توان هر 14 تا 16 روز یک بار از قارچ کشهای مناسب مانند مخلوط ردومیل – زینب، به مقدار دو کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. استفاده از عملیات به زراعی مناسب نقش عمده ای در عدم ابتلای گیاهان  به این بیماریها دارد.

آفات توتون

برخی آفات مانند شته سبز و تریپس گیاه توتون می تواند در طول رویش صدمه های زیادی به محصول وارد کنند. برای مبارزه با این آفات می توان از سم دی متوات 40 درصد و پریمور 33 به مقدار 3/0 کیلوگرم در هکتار یا سایر سموم مناسب استفاده کرد.

برای افزایش کمی و کیفیت توتون (مزه ، بو و خاصیت آتش پذیری) پس از تشکیل گل باید آن را از ناحیه زیر گل آذین به همراه دو تا سه برگ قله ای قطع کرد . این عمل را گل زنی می گویند . عمل گل زنی سبب می شود تا برگها بزرگتر شده و سریعتر به اندازه نهایی خود برسند. زمان مناسب برای گل زنی هنگامی است که 50 درصد گیاهان به غنچه رفته باشند.

شاخه های فرعی که از زاویه برگها منشعب می شوند نیز باید قطع گردند. قطع این ساقه ها در بهبود کیفیت برگ توتون بسیار موثر است. عمل گل زنی معمولا” یکبار ولی قطع شاخه های فرعی ممکن است چند بار صورت گیرد. قطع گل و ساقه های فرعی با دست یا با ماشینهای مخصوص امکان پذیر است.

سمپاشی

اخیرا” در بسیاری از کشورهای غربی و آمریکا برای قطع شاخه های فرعی گیاه توتون از ماده شیمیایی آف – شوت تی 85 (با ماده موثره 63 درصد الکل چرب) به مقدار 20لیتر در 500 لیتر آب برای هر هکتار استفاده می شود. این ماده به صورت محلول روی گیاهان پاشیده می شود . چند ساعت پس از استفاده ، شاخه های فرعی سیاه شده و می افتند. معمولا” 8 تا 10 روز پس از استفاده از محلول اف – شوت تی 85 ممکن است شاخه های فرعی جدیدی مجددا” رویش کند. در این صورت باید از محلول ام – اچ – 30 (اسید هیدرازیدمالئین) به مقدار 20 لیتر در 500 لیتر آب برای هر هکتار استفاده کرد.

تحقیقات اخیر نیز نشان می دهد کاربرد فلوباکس چهار درصد نتایج مطلوبی در از بین بردن شاخه های فرعی گیاه توتون دارد.

گیاه توتون در طول رویش ممکن است به بیماریهایی مانند سفیدک سطحی و سفیدک دروغی مبتلا شود. در این صورت می توان هر 14 تا 16 روز یک بار از قارچ کشهای مناسب مانند مخلوط ردومیل – زینب، به مقدار دو کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. استفاده از عملیات به زراعی مناسب نقش عمده ای در عدم ابتلای گیاهان  به این بیماریها دارد.

برداشت محصول

عمل برگ چینی گیاه توتون از اواخر بهار (خرداد) آغاز می شود و طی چند مرحاه تا اواخر شهریور انجام می گیرد . رنگ برگهای رسیده سبز تیره و رگبرگ اصلی روشن و کم و بیش براق می شوند . کناره برگهای رسیده و آماده برداشت کم و بیش پیچیده و قسمت فوقانی آن (نزدیک به نوک برگ) نیز خمیده می شود. برگهای رسیده سطح چسبناکی داشته و این گونه برگها به سهولت از ساقه جدا می شوند. هنگام جدا کردن برگهای رسیده از ساقه ، صدای خاصی به گوش می رسد که نشان می دهد برگ کاملا” رسیده و آماده برداشت است. عمل برگ چینی بهتر است صبح زود و یا بعدازظهر که هوا خنک است انجام گیرد. زیرا برداشت برگها در هوای آفتابی و گرم سبب تغییر رنگ و پژمرده شدن آنها و در نتیجه کاهش کیفیت توتون می شود.

رشد برگهای گیاه توتون به صورت همزمان صورت نمی گیرد . ابتدا برگهای پائینی می رسند و به طرف بالا ادامه می یابند. از این رو در طول سال چهار تا پنج نوبت می توان برگها را برداشت کرد . هر 5 تا 10 روز عمل برگ چینی را می توان تکرار کرد.

برگها ممکن است تحت تاثیر عوامل متعدد اقلیمی مانند تاخیر در کاشت، سرد بودن هوا، بارندگی زیاد و یا ازت فراوان با تاخیر برسند. و یا ممکن است رویش گیاهان با سرمای پاییز مواجه و دچار سرمازدگی شوند. در این حالت جهت تسریع در رسیدن برگها می توان از محلول شیمیایی رول – فراکت به مقدار 5/2 لیتر در هکتار به صورت محلول پاشی استفاده کرد. برداشت برگها در سطوح کوچک کشت با دست ولی در مقیاس وسیع با ماشینهای مخصوص برداشت توتون انجام می گیرد.

آرادو بهترین مرجع تخصصی و علمی پژوهشی کشاورزی !!!!

خشک کردن توتون به چه صورت انجام می شود؟

بریکس رب گوجه فرنگی 

بهترین قیمتهای محصولات کشاورزی را در آرادو مشاهده کنید.

برای مشاهده و استفاده از خدمات آرادو وارد بخش خدمات شوید.