روش کشت گیاه آرتیشو

کشت گل راعی
روش کشت گل راعی یا علف چای
سپتامبر 1, 2018
روش کشت بادرنجبویه
روش کشت گیاه بادرنجبویه
سپتامبر 2, 2018

در این مقاله در مورد روش کشت گیاه آرتیشو و ویژگی های آن صحبت خواهیم کرد. در ادامه با ما همراه باشید. کشت گیاه آرتیشو در بیشتر نقاط معتدل جهان صورت می گیرد ولی آرتیشو گیاه بومی مناطق مرکزی مدیترانه است.

پیشینه کشت گیاه آرتیشو

رومی‌ها در حدود 2000 سال پیش این گیاه را پرورش می‌دادند و به‌عنوان سبزی در سالاد استفاده می‌کردند. گیاه آرتیشو در قرن شانزدهم در انگلستان و فرانسه برده شد و سپس در قرن نوزدهم در آمریکا کشت شد. اکنون کالیفرنیا و سواحل اقیانوس آرام مرکز کشت گیاه آرتیشو می‌باشد. کلمه Artichoke از کلمه ایتالیایی Articicco مشتق شده که به معنی میوه کاج می‌باشد و آرتیشو هم مانند میوه کاج است.

گیاه آرتیشو برای رشد احتیاج به آب و باران فراوان دارد. آرتیشو گیاهی است چند ساله دارای ساقه‌ای راست که ارتفاع آن به‌حدود یک متر می‌رسد. برگ‌های آن پهن و دراز مانند برگ‌های کاهو است که به‌رنگ سبز تیره است. در انتهای ساقه میوه آن که به‌شکل میوه کاج یا سیب فلس‌دار است مشاهده می‌شود .گلبرگ‌های آن ضخیم و گوشتی بوده و انتهای گلبرگ‌ها ضخیم‌تراست که مصرف خوراکی دارد. برای خرید آرتیشو دقت کنید که برگها باز نشده و سفت و سبز باشد. هنگامیکه برگ‌های آرتیشو قهوه‌ای است نشان‌دهنده کهنه بودن آن می‌باشد. فصل گیاه آرتیشو معمولا ماه‌های فروردین و اردیبهشت (آپریل و می) است.

رومی‌ها در حدود 2000 سال پیش این گیاه را پرورش می‌دادند و به‌عنوان سبزی در سالاد استفاده می‌کردند. گیاه آرتیشو در قرن شانزدهم در انگلستان و فرانسه برده شد و سپس در قرن نوزدهم در آمریکا کشت شد.

ترکیبات شیمیایی

برگ‌های خوردنی گیاه آرتیشو داراي اینولین، اینولاز و ماده‌ای تلخ بنام سینارین Cynarine می‌باشد. سینارین خاصیت زیاد کننده ترشحات صفرا را دارد و علت صفرا بری آرتیشو به‌خاطر داشتن این ماده است. در صد گرم آرتیشو پخته مواد زیر موجود است:

انرژی  14 کالری

پروتئین  1/5 گرم

آب  86 گرم

مواد چرب  0/1 گرم

مواد نشاسته‌اي  5 گرم

کلسیم  22 میلی‌گرم

فسفر  40 میلی‌گرم

آهن  0/6 میلی‌گرم

سدیم  30 میلی‌گرم

پتاسیم  25/0 میلی‌گرم

ویتامین آ  40 واحد بین‌المللی

ویتامین ب 1  0/04 میلی گرم

ویتامین ب 2  0/02 میلی گرم

ویتامین ب 3  0/6 میلی گرم

ویتامین ث  5/2 میلی‌گرم

خواص داروئی گیاه آرتیشو

گیاه آرتیشو از نظر طب قدیم ایران گرم و کمی خشک است. قسمت مورد استفاده آرتیشو برگ‌ها و قسمت وسط آن است که بنام قلب آرتیشو معروف می باشد.

1. کبد را تمیز و اعمال کبد را تنظیم می‌کند.

2. ترشح صفرا را افزایش می‌دهد.

3. از جمع شدن چربی در کبد جلوگیری می‌کند و آنهایی که کبد چرب دارند بهتر است از آرتیشو استفاده کنند.

4. یرقان مزمن را درمان می‌کند.

5. تقویت کننده بدن است.

6. موجب دفع ادرار می‌شود.

7. تب بر است.

8. در درمان رماتیسم موثر است.

9. یبوست‌های ناشی از عدم صفرا را درمان می‌کند.

10. در درمان ورم روده موثر است.

11. باعث دفع سنگ‌های کیسه صفرا می‌شود.

12. نیروی جنسی را افزایش می‌دهد.

13. کلیه و مثانه را گرم می‌کند.

14. گاز و نفخ معده و روده را از بین می‌برد.

15. باعث هضم غذا می‌شود.

16. بیماری‌های کبدی را درمان مي‌کند.

25. گیاه آرتیشو رگ‌ها را تمیز کرده و تصلب شرائین را درمان می‌کند.  26. در برطرف کردن اگزما موثر است.  27.در درمان اکثر بیماری‌های پوستی اثر مفید دارد.

دیگر خواص دارویی گیاه آرتیشو

17. کلسترول خون را پائین می‌آورد.

18. داروی لاغری است و کسانیکه می‌خواهند وزن کم کنند و لاغر شوند می‌توانند هر روز آرتیشو بخورند.

19. سرگیجه را برطرف می‌کند.

20. آنهائیکه گوششان زنگ می‌زند اگر آرتیشو را بخورند آنرا برطرف می‌کند.

21. مبتلایان به بیماری قند می‌توانند با خوردن آرتیشو قند خود را تنظیم کنند.

22. در درمان میگرن موثر است.

23.در برطرف کردن بیماری آسم اثر مفید دارد.

24. نقرس را برطرف می‌کند.

25. گیاه آرتیشو رگ‌ها را تمیز کرده و تصلب شرائین را درمان می‌کند.

26. در برطرف کردن اگزما موثر است.

27.در درمان اکثر بیماری‌های پوستی اثر مفید دارد.

28.سموم بدن را دفع می‌کند.

29. زخم‌های ریه و روده را درمان می‌کند.

30. برای جلوگیری از ریزش مو ار برگ‌های آرتیشو ضماد تهیه کرده و به سر بمالید.

31. برای برطرف کردن بوی بد زیر بغل عصاره برگ آرتیشو را به زیر بغل بمالید.

32.عصاره گیاه آرتیشو را اگر به بدن بمالید خارش را برطرف می‌کند.

33. برای رفع آب آوردن بدن از جوشانده آرتیشو به‌مقدار سه فنجان در روز استفاده کنید.

مضرات گیاه آرتیشو

آرتیشو چون گرم است ممکن است در بعضی از اشخاص تولید سودا کند لذا بهتر است با سرکه خورده شود ضمنا طعم آرتیشو را دوست ندارند. اینگونه اشخاص اگر بخواهند از مزایای آرتیشو استفاده کننده به‌صورت قرص یا کپسول آرتیشو مصرف نمایند.

طرزتهیه چای آرتیشو

برای تهیه چای آرتیشو ۱۰ تا ۱۵ گرم برگ خشک و ۲۰ تا ۴۰ گرم برگ تازه آنرا در یک قوری کوچک آب جوش دم کرده و پس از ۲۰ دقیقه آنرا صاف کنید و هروز یکی دو استکان میل فرمایید .

در ضمن آب آرتیشو نیز دارای خواص درمانی بوده و شیره برگ آرتیشو یا کنگر فرنگی دارای املاح معدنی مختلف و سینارین است.

احتیاط:

بهتر است زنان در طی دوره شیر دادن از مصرف آرتیشو خوداری نموده زیرا ترشح شیر را کاهش خواهد داد.

شناسنامه گیاه آرتیشو

تيره: Compositae

نام علمي: Cynara Scolymus L.

نام فارسي: كنگر فرنگي – آرتيشو

نام انگليسي: Arichoke

نام عربي: خرشوف

شرح گیاه

برای آشنایی با روش کشت گیاه آرتیشو بهتر است ابتدا با خصوصیات گیاه آشنا شویم. آرتیشو گیاهی است پایا و دارای ساقه راست، شیاردار و به ارتفاع 2/0 تا 5/1 متر که منشأ اولیه آن در منطقه مدیترانه بوده است ولی امروزه به‌علت پرورش به‌منظور تغذیه و استفاده‌های داروئی در نواحی مختلف یافت می‌شود. گیاه آرتیشو ریشه حجیم و برگ‌های بسیار بزرگ، منقسم به قطعات نامنظم و دندانه‌دار دارد. سطح فوقانی پهنک برگ‌های آن نیز به رنگ سبز ولی سطح تحتانی آن به‌علت دارا بودن تارهای سفید رنگ و فراوان پوشیده از کرک به‌نظر می‌رسد.

کاپیتول آن بسیار بزرگ و شامل گل‌های لوله‌ای محصور در براکته‌هائی با ظاهر متفاوت (برحسب نژادهای مختلف گیاه) است ولی این برکته‌ها در نژادهای مختلف ممکن است در قسمت انتهایی با ظاهر گرد یا نوک تیز و غیره باشد ناحیه غیر آزاد براکته‌های آن که به قاعده کاپیتول پیوستگی پیدا می‌کند گوشت‌دار و دارای ذخائر غذایی مختلف است. نهنج ضخیم و گوشت‌دار آن شامل گل‌های زیبائی به رنگ آبی یا آبی مایل به بنفش و میوه‌اش شفاف، به‌رنگ قهوه‌ای تیره و منتهی به تارهای سفید و متعددی در قسمت انتهایی است.

برای آشنایی با روش کشت گیاه آرتیشو بهتر است ابتدا با خصوصیات گیاه آشنا شویم. آرتیشو گیاهی است پایا و دارای ساقه راست، شیاردار و به ارتفاع 2/0 تا 5/1 متر که منشأ اولیه آن در منطقه مدیترانه بوده است ولی امروزه به‌علت پرورش به‌منظور تغذیه و استفاده‌های داروئی در نواحی مختلف یافت می‌شود.

روش کشت گیاه آرتیشو

گیاه آرتیشو محصول فصل خنک است و بهترین رشد در 24 درجه در روز و 13 درجه در شب انجام می‌شود. آرتیشو به سرما مقاوم است ولی قسمت هوایی آن در اثر سرمای زمستان و یخبندان خشک می‌شود. آرتیشو چندین درجه سرمای زیر صفر را تحمل می‌کند ولی اگر یخبندان در طی رشد گیاه برای مدت زیادی ادامه یابد می‌تواند گیاه را از بین برد و یا به آن صدمه بزند.

به همین دلیل کشت گیاه آرتیشو در مناطقی که دارای آب و هوای ملایم در زمستان است صورت می گیرد. ساقه گوشتی زیرزمینی آن در مجاورت سرمای منهای 10 درجه سانتی‌گراد به مدت چند روز از بین می‌رود. قسمت خوراکی آرتیشو در سرمای پائین‌تر از منهای 2 درجه سانتی‌گراد از بین می‌رود. ‌آرتیشو را می‌توان در کلیه خاک‌ها کشت نمود. مناسب‌ترین زمین‌ها برای کشت آرتیشو خاک‌های رس و شنی حاصلخیز بازهکشی و مواد کافی است. pH مناسب خاک بین 8-6 است.

گیاه آرتیشو محصول فصل خنک است و بهترین رشد در 24 درجه در روز و 13 درجه در شب انجام می‌شود. آرتیشو به سرما مقاوم است ولی قسمت هوایی آن در اثر سرمای زمستان و یخبندان خشک می‌شود.

آماده‌سازی خاک برای کشت گیاه آرتیشو

برای تولید حداکثر محصول می‌توان مقدار 224-112 کیلوگرم در هکتار ازت و 112-56 کیلوگرم در هکتار P2O5 و 112-34 کیلوگرم در هکتار K2O به خاک اضافه نمود. دادن کود اضافی باعث هدر رفتن سرمایه آلوده شدن آب زیرزمینی و کاهش کیفیت محصول خواهد شد.

تاریخ و فواصل کاشت

فاصله کاشت در زمین اصلی به فواصل 100×75 و 100×100 و یا 80×80 سانتی متر می‌باشد.

کاشت

در کاشت یکساله از کشت مستقیم بذر استفاده می‌شود. به‌دلیل جوانه‌زنی ضعیف و یا عدم جوانه زنی بذرها، نیازمند کاشت با تراکم بیشتر و با فاصله نزدیک‌تر هستیم و بعد از آن باید گیاهان اضافی تنک شوند. گیاه آرتیشو با بذر زیاد می‌شود پس از جوانه‌زدن برگ‌های طوقه‌ای شکل تشکیل می‌شود که در ادامه رشد ساقه گل‌دهنده از آن ظاهر می‌شود ریشه‌ها و قسمت‌های تحتانی ساقه گوشتی شده و به‌صورت اندام ذخیره‌ای در می‌آید. بذر آرتیشو نسبتاً درشت است.

نشا کاری

نشأ کاری برای بهبود جوانه‌زنی غیر یکنواخت و طول رویش طولانی استفاده می‌شود. در کاشت چند ساله از تقسیم طوقه استفاده می‌شود. که این قطعات ریشه در گودال‌هایی به عمق 15-10 سانتی‌متر کاشته می‌شوند که فاصله گیاهان در ردیف‌ها 2/4 تا 1/2 سانتی‌متر و فاصله ردیف‌ها 3 تا 4/2 سانتی‌متر است. کشت گیاهان در سیستم شبکه‌ای برای راحت‌تر شدن حذف علف‌های هرز انجام می‌شود. بذر معمولاَ در اواخر زمستان در محل گرم می‌پاشند. بذر پاشی بهتر است در گلدان‌های توربی انجام گیرد. بنابراین در هر گلدان یک عدد بذر قرار می‌گیرد و روی آنرا با مقداری خاک می‌پوشانند. دمای خزانه 18 تا 22 درجه سانتی‌گراد تا زمان جوانه‌زنی و سپس 12 تا 16 درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

پس از آماده شدن نشاء که حدود 6 هفته به طول مي‌انجامد آنرا در زمین اصلی به فواصل 100×75 و یا 100×100 و یا 80×80 سانتی‌متر منتقل می‌کنند. عمق کاشت نشاء عمیق‌تر از آنچه در خزانه بود می‌باشد. از سال سوم در پائیز برگ‌ها و ساقه‌های باقیمانده را چند سانتی‌متر بالاتر از خاک بریده و گیاه را با مقداری خاک نفوذپذیر، کود حیوانی، کاه، خاک و برگ یا تورب می‌پوشانیم. این مواد گیاه را در مقابل یخبندان محفوظ نگه می‌دارند. در روش ازدیاد با پاجوش (Sucker)، قسمت زیرزمینی آنرا به‌‌نحوی تقسیم کرده که هر کدام دارای یک پاجوش باشند. در تهیه پاجوش باید دقت کرد که آنها را از پایه‌های قوی که محصول زیاد می‌دهند، انتخاب کرد. طول پاجوش در هنگام قطع باید حدود 25 تا 30 سانتی‌متر بوده و در صورت امکان با کمی ریشه همراه باشد.

تذکر: از ارقام رایج گیاه آرتیشو می‌توان رقم
Green Glob را نام برد که 90 درصد به ازدیاد رویشی جواب می‌دهد. ارقام بذری آرتیشو عبارتند از: Green Glohe Emerald Imperial starImproved

کشت گیاه آرتیشو نیاز به آب کافی در طول دوره رویش دارد. رطوبت کم خاک به‌ویژه در زمان تشکیل جوانه باعث کوچک شدن و کاهش تعداد آن می‌شود. آبیاری زیاد باعث پوسیدگی ریشه می‌شود.

داشت

کشت گیاه آرتیشو نیاز به آب کافی در طول دوره رویش دارد. رطوبت کم خاک به‌ویژه در زمان تشکیل جوانه باعث کوچک شدن و کاهش تعداد آن می‌شود. آبیاری زیاد باعث پوسیدگی ریشه می‌شود. دفع علف‌های هرز باید پس از آبیاری انجام گیرد و بوته آرتیشو را باید در اواخر پائیز قبل از فرا رسیدن سرما و یخبندان، با مقداری کاه پوشاند و با طناب آنرا بست. بدین ترتیب می‌توان گیاه را برای سال بعد حفظ نمود. در اوایل بهار کاه را دور کرده و یا اینکه آنها با خاک اطراف مخلوط می‌کنیم.

در این زمان عمل گیاه‌زنی نیز می‌تواند انجام گیرد. برای این کار مقداری از خاک اطراف بوته را کنار زده و با یک بیل پا جوش‌ها را از ریزوم قطع می‌کنند و به‌همراه مقداری خاک در محل دیگر می‌کارند. قبل از پرکردن گودال‌ها با خاک بهتر است که مقداری کود حیوانی پوسیده در داخل گودال قرارداد. یکی از روش‌های درست مدیریت رشد، قطع کردن دوباره و هرس قبل از جابجایی است، که از سطح زمین و بالای رویش انجام می‌گیرد. قطع شاخه و برگ برای کاهش هجوم حشرات انجام می‌گیرد.

قطع دوباره، گیاهان را از بین نمي‌برد بلکه آنها را تحریک به توسعه و رشد، و تولید جوانه‌های جدید می‌کند که به زودی ظهور می‌یایند. وقتی گیاه هرس و یا دوباره قطع می‌شود اگر رطوبت کافی باشد با به‌کار بردن 25 تا 50 ppm اسید جیبرلیک گیاه قادر خواهد بود شاخ برگ تولید کند و نمو جوانه تشدید یابد. این عمل می‌تواند جوانه را حدود 5 تا 7 هفته ترقی دهد. مبارزه با آفات گیاه آرتیشو در مراقبت از رشد گیاه باید مدنظر باشد از مهمترین آفات گیاه پروانه آلو (Platyptillia Cardnidactyla) و سفیدک حقیقی،ته ها مثل Aphis Faba و شته سبز هلو می‌باشد.

برداشت

عمل برداشت زمانی صورت می‌گیرد که گل به صورت غنچه باشد (قبل از باز شدن گل‌ها) نهنج این گیاه خوراکی بوده و چون گوشتی است با ارزش‌ترین قسمت گیاه می‌باشد. به غیر از ساقه اصلی گل‌دهنده در گیاه آرتیشو ساقه‌های گل‌دهنده فرعی نیز به‌وجود می‌آیند که غنچه‌های آنها کوچکتر است. عمل برداشت غنچه‌ها قبل از آنکه نرم و یا فیبری شوند، صورت می‌گیرد. در هنگام برداشت محصول همواره باید سعی نمود تا همیشه حدود 5 سانتی‌متر از ساقه با گل همراه باشد.

برداشت معمولاً با دست و با زحمت انجام می‌گیرد که شامل قطع تمامی ساقه‌ها در زیر پایه جوانه گل می‌باشد. جوانه‌های برداشت شده با ساقه حدود 15-10 سانتی‌متر در درازای پایه جوانه و گاهی به‌طور کوتاه تا هم‌سطح شدن، با پایه جوانه انجام می‌گیرد. برداشت‌های مکرر شدیداً تحت تاثیر دما است در دماهای پائین دو هفته یا بیشتر ممکن است انجام شود و در طول دوره‌های گرمایی برداشت در هر 4 تا 5 روز انجام می‌شود. دوره برداشت می‌تواند 8 تا 9 ماه نیز ادامه داشته باشد که اغلب حدود یک‌سال است و تقریباً 25 بار برداشت می‌شود. جوانه‌های بالاتر از حد بلوغ تلخ و چوبی می‌باشند و بافت خوراکی و گوشتی کمتری دارند. گیاه باید در زمان حداکثر اندازه و قبل از باز شدن براکته‌ها برداشت شود.

دامنه انتشار

براکته‌های گوشت‌دار گیاه آرتیشو برای مصارف تغذیه در ایران پرورش می‌یابد.

آرادو بهترین مرجع ثبت آگهی تخصصی کشاورزی !!!

لیست بهترین قیمت محصولات کشاورزی را در آرادو مشاهده کنید.